Zwrot kosztów procesu od wspólników spółki jawnej w ramach regresu

do bloga wybrany Wspólnik spółki jawnej, który spełnił świadczenie na rzecz wierzyciela tej spółki, może żądać od innego jej wspólnika zwrotu odpowiedniej części tego świadczenia wraz z kosztami procesu wytoczonego przeciwko niemu, chyba że wspólnik skutecznie podniesie zarzut wadliwego prowadzenia procesu przez wspólnika pozwanego przez wierzyciela. Powyższe jest zgodne z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2013 r. (sygn. akt: III CZP 108/12).

 

 

 

 

Odpowiedzialność solidarna i subsydiarna wspólników spółki jawnej

 

Zgodnie z treścią art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych (dalej: KSH) każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, przy czym odpowiedzialność za zobowiązania spółki jest odpowiedzialnością subsydiarną. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części należnego mu świadczenia od wszystkich zobowiązanych solidarnie podmiotów łącznie, tylko od kilku z nich lub od każdego z osobna – wedle wyboru samego wierzyciela, a zaspokojenie wierzyciela przez któregoś z dłużników zwalnia pozostałych (art. 366 Kodeksu cywilnego). Natomiast odpowiedzialność subsydiarna wiąże się z tym, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku osobistego wspólnika dopiero w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, przy czym wierzyciel spółki może pozwać wspólnika jeszcze przed stwierdzeniem bezskuteczności egzekucji z majątku spółki.

 

Powszechnie przyjmuje się, że odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej za zobowiązania spółki jest odpowiedzialnością za cudzy dług. Skoro jednak przepisy KSH czynią wspólnika odpowiedzialnym za dług spółki solidarnie ze spółką i pozostałymi wspólnikami, to wspólnik staje się dłużnikiem wierzyciela spółki z tytułu długu spółki, za który to  dług odpowiada również swoim majątkiem.

 

 

Skutki procesowe odpowiedzialności solidarnej wspólników spółki jawnej

 

Co to oznacza w praktyce? Przyjęcie solidarnej i subsydiarnej odpowiedzialności wspólników spółki jawnej prowadzi do sytuacji, w której wierzyciel spółki jawnej może pozwać tylko jednego ze wspólników spółki lub tylko kilku z nich. Wspólnik pozwany przez wierzyciela spółki nie może kwestionować skierowania powództwa właśnie przeciwko niemu, żądając dopozwania pozostałych wspólników (tak: wyrok Sądu Najwyższego z 29 września 1950 r., sygn. akt: C 41/51 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 14 października 1959 r., sygn. akt: 4 CR 1254/58).To od wierzyciela spółki zależy, którego ze wspólników pozwie. W konsekwencji wyrok zasądzający świadczenie od pozwanego wspólnika nie stanowi ani podstawy egzekucji wobec innych wspólników, ani przeszkody w dochodzeniu od nich na drodze sądowej spełnienia świadczenia.

 

Wspólnik pozwany przez wierzyciela spółki, który liczy się z możliwością przegrania procesu wszczętego przeciwko niemu przez wierzyciela spółki i z potrzebą rozliczenia z pozostałymi wspólnikami świadczenia, które spełni na rzecz jej wierzyciela, może skorzystać z przypozwania i zawiadomić pozostałych wspólników o toczącym się procesie ( art. 84 KPC). W takim przypadku przypozwany wspólnik może, lecz nie musi wziąć udziału w procesie. Jednakże, niezależnie od tego, czy zawiadomiony wspólnik weźmie udział w sprawie, nie będzie on mógł podnieść w stosunku do pozwanego przez wierzyciela wspólnika zarzutu wadliwego prowadzenia postępowania sądowego w sprawie o zasądzenie świadczenia, co może mieć znaczenie dla rozliczeń regresowych między nimi.

 

Wspólnik, który nie został pozwany przez wierzyciela ma interes prawny w rozstrzygnięciu sporu na korzyść pozwanego wspólnika, w związku z czym ma on prawo przystąpić do trwającego procesu w charakterze interwenienta ubocznego i podnosić zarzuty (wspólne i osobiste) przysługujące mu przeciwko wierzycielowi spółki. Jeśli tego nie uczyni, nie może następnie kwestionować prawidłowości czynności dokonanych w procesie przez wspólnika, który podjął obronę przeciwko roszczeniu wierzyciela spółki.

 

 

Zasądzenie przez sąd obowiązku spełnienia świadczenia przez jednego wspólnika spółki jawnej

 

W przypadku, gdy sąd zasądzi świadczenie tylko od pozwanego wspólnika, wyrok taki jest skuteczny wyłącznie między stronami procesu, tj. pomiędzy wierzycielem spółki oraz pozwanym wspólnikiem, a to oznacza, że nie wywołuje on żadnych skutków prawnych w sferze prawnej pozostałych wspólników, którzy nie zostali pozwani. Jednakże przepisy prawa dopuszczają możliwość dochodzenia przez pozwanego wspólnika zwrotu odpowiedniej części zasądzonego świadczenia od pozostałych wspólników.

 

 

Roszczenia regresowe między wspólnikami spółki jawnej

 

Roszczeniami regresowymi są roszczenia wynikające z faktu spełnienia świadczenia przez jedną z osób współodpowiedzialnych za dług, mające za przedmiot dokonanie podziału długu, który obciąża wszystkich dłużników odpowiedzialnych solidarnie. Wspólnikowi spółki jawnej, który zaspokoił roszczenie wierzyciela spółki przysługuje roszczenie regresowe w stosunku do samej spółki oraz względem pozostałych wspólników. Roszczenie to przysługuje mu zarówno wtedy, gdy zaspokoił wierzyciela dobrowolnie, dla uniknięcia kosztów postępowania rozpoznawczego i egzekucyjnego, jak i wówczas, gdy zaspokoił wierzyciela w związku z przegranym procesem sądowym.

 

Roszczenia regresowe przysługujące wspólnikowi, który spełnił świadczenie na rzecz wierzyciela spółki, mogą być powiększone o odsetki, kary umowne, odszkodowanie z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, czy też koszty procesu. Odsetki za opóźnienie lub kary umowne są objęte roszczeniem regresowym skierowanym do tych dłużników, którzy popadli w opóźnienie w wykonaniu zobowiązania. Wszelkie koszty, w tym koszty procesu, postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego również mogą być objęte roszczeniem regresowym w stosunku do tych wspólników, którzy pozostawali w opóźnieniu w wykonaniu zobowiązania w chwili, gdy powstały. Bez znaczenia jest przy tym, czy pozostali wspólnicy wiedzieli o postępowaniu, w związku z którym koszty zostały poniesione.

 

Do chwili powzięcia przez Sąd Najwyższy uchwały z dnia 28 lutego 2013 r. (sygn. akt: III CZP 108/12) kwestia możliwości dochodzenia zwrotu poniesionych kosztów procesu przez wspólnika spełniającego świadczenie na rzecz wierzyciela spółki była różnie rozstrzygana przez sądy. Uchwała ta jednoznacznie wskazuje na zakres roszczeń regresowych przysługujących wspólnikom spółki jawnej, co pozwoli na ujednolicenie orzecznictwa sądów powszechnych.

Tagi: , , , , , , , , , , , ,
Kontakt

MMJ Legal Kancelaria Prawna

ul. Podwale 73/1

50-449 Wrocław

tel/fax: 71 759 12 12

e-mail: office@mmjlegal.pl